Premijer liga: Nastanak i razvoj najjačeg fudbalskog takmičenja

Premijer liga – Премијер лига (ćir.) je jedna od najjačih fudbalskih liga u Evropi i na svetu. Osnovana je 1992. godine i postoji preko tri decenije. Radi se o najjačem fudbalskom rangu u Engleskoj koji je tokom godina postao jedan od najjačih na Starom kontinentu.

Engleska Premijer liga okuplja 20 timova koji se bore za titulu prvaka, učešće u evropskim takmičenjima i opstanak u ligi. U pitanju je posebna organizacija koja se početkom 90-ih odvojila od Fudbalske lige. Ispod Premijer lige nalaze se još tri ranga profesionalnog fudbala u Engleskoj – Čempionšip, Liga 1 i Liga 2.

Zbog bogatih i imućnih vlasnika, velikih prihoda od ulaznica i posebno od televizijskih prava, Premijer liga – Премијер лига (ćir.) je stekla status najbogatije svetske lige. Vrednost lige procenjena je na preko 11 milijardi, skoro svaki klub ima igrački kadar vredan više stotina miliona, neki čak i preko milijardu evra. Tokom svakog transfer roka engleski fudbalski klubovi su među najvećim trošadžijama i znaju potrošiti i nekoliko milijardi na nove igrače.

Premijer liga Engleske je stekla ogromnu popularnost zbog kvaliteta fudbala, dobrih trenera, fantastične atmosfere i utakmice su među gledanijim na svetu. Takođe, „Fantazi premijer liga“ je jedna od jedna od najpopularnijih igara na svetu koja okuplja nekoliko miliona igrača.

Sveti Engleski Fudbal vas upoznaje sa nastankom i razvojem najjače evropske lige, čije rezultate i tabelu uživo takođe možete pratiti na našem sajtu. Takođe, možeš u svakom trenutku pronaći prosečnu posetu za sve premijerligaše i pronaći najnovije kvote iz Premijer lige.

Sad Premijer liga, a pre toga Fudbalska liga i Prva divizija

Fudbal u Engleskoj počeo je da se igra krajem 1800-ih godina kada je osnovana Fudbalska liga. Prvo takmičenje osnovano je u proleće 1888. godine u Mančesteru po imenom Fudbalska liga. U prvoj sezoni takmičilo se 12 klubova, svaki klub je igrao po 22 utakmice i prvi šampion Engleske bio je Preston Nort End.

Prva sezona u istoriji engleskog fudbala:

	Tim	Broj bodova
1.	Preston	40
2.	Aston Vila	29
3.	Vulverhempton	28
4.	Blekburn Rovers	26
5.	Bolton Vonderers	22
6.	Vest Bromvič Albion	22
7.	Akrington	20
8.	Everton	20
9.	Barnli	17
10.	Derbi Kaunti	16
11.	Nots Kaunti	12
12.	Stouk	12

U prve dve sezone broj klubova bio je 12, treće je povećan na 14, a od četvrte sezone i na 16. U prve četiri sezone to je bio jedini rang takmičenja sve do 1892. godine kada je uveden drugi rang takmičenja.

Njegovim osnivanjem uvedeni su promocija i ispadanje i Fudbalska liga osnovana 1888. godine promenila je ime u Prva Divizija, dok je drugi rang postao poznat kao Druga Divizija. Ime Prva Divizija bilo je aktivno sve do 1992. godine kada je usledila nova reorganizacija i Prva Divizija je postala Premijer liga. 

Prvi šampioni Engleske:

• 1888/89 – Preston Nort End
• 1889/90 – Preston Nort End
• 1890/91 – Everton
• 1891/92 – Sanderlend
• 1892/93 – Sanderlend  

Kada je nastala Premijer liga?

Premijer liga je osnovana početkom 1992. godine i prva sezona 1992/93 krenula je od avgusta iste godine. Razlog osnivanja Premijer lige ležao je u tome što je prvi rang takmičenja dotadašnja Prva divizija hteo da se odvoji od Fudbalske lige i da osnuje sopstveno takmičenje koje će prihodovati više para i neće novac deliti sa klubovima iz nižih liga.

Od 1888. godine, kada je osnovana Fudbalska liga, postojao je samo jedan rang, četiri godine kasnije osnovan je i drugi, a vremenom i treći i četvrti. Sve četiri lige bile su pod okriljem Fudbalske lige.

Fudbal je vremenom napredovao. Nastankom televizije krenuli su i prenosi. Klubovi i lige su našli novi vid prihoda. Iz tog razloga Prva divizija je počela da dobija sve više prenosa, ali je morala taj zarađeni novac od televizije da deli sa klubovima iz nižih liga.  Javio se plan da se oformi samostalna organizacija koja će biti zadužena za prvi rang takmičenja i da se osnuje nova liga. Plan je sproveden u delo 1992. godine kada je rođena Premijer liga.

U početku je imala 24 kluba, da bi se broj ekipa kroz nekoliko godina smanjio na 20, koliko ima i danas.

Tokom ove tri decenije ova liga je izuzetno mnogo napredovala, verovatno najviše od svih evropskih liga. Prihodi koje klubovi iz Engleske generišu su najveći od svih ostalih takmičenja i na osnovu televizijskih prava engleska Premijer liga zarađuje nekoliko milijardi evra. 

Prvi prvi šampion Premijer lige bio je Mančester Junajted, koji je završio na prvom mestu ispred Aston Vile. Junajted je i naredne sezone odbranio titulu i u prvih pet sezona osvojio je četiri pehara.

Prvi šampioni:

• 1992/93 – Mančester Junajted
• 1993/94 – Mančester Junajted
• 1994/95 – Blekburn Rovers
• 1995/96 – Mančester Junajted
• 1996/97 – Mančester Junajted

Velika šestorka “Big Six” 

Zbog velike platežne moći klubova, razlika između timova u Premijer ligi nije toliko velika kao u ostalim evropskim ligama. Čak i oni klubovi sa dna tabele spremi su da potroše milionske iznose i pojačaju svoje igračke kadrove što je više moguće.

Ipak, svaka liga ima one velike i dominantne klubove. Početkom 2000-ih godina Premijer liga  – Премијер лига (ćir.) je imala „Veliku četvorku“. Nju su činili Arsenal, Liverpul, Mančester Junajted i Čelsi.

Od 2000. do 2010. godine u samo četiri sezone jedna od ova četiri kluba nije završio među vodeća četiri kluba. Borba za naslov prvaka vodila se između njih i oni su bili ti koji su vodili glavnu reč oko plasmana u Ligu šampiona.

Početkom prethodne decenije „Velika četvorka“ je dobila još dva člana i postala „Velika šestorka“. Arsenalu, Čelsiju, Mančester Junajtedu i Liverpulu dodati su Mančester Siti i Totenhem.

U prethodnoj deceniji pet sezona je završeno a da je pomenutih šest klubova završilo sezonu među najboljih šest.

Više ne postoji velika šestorka? Može se reći. U poslednjih nekoliko godina kvalitet klubova sa sredine tabele se povećao. Njukasl Junajted je dobio imućne vlasnike i uspeo da završi kao četvrti. Pre toga je Lester nekoliko puta bio u top 5. Brajton i Aston Vila rade odličan posao i prete da poremete klubove vodeće šestorke.

Podatak da su Totenhem i Čelsi završili sezonu 2022/23 na osmom, odnosno 12. mestu, ukazuje na to da više nemamo „Veliku šestorku“. Šta imamo? Možda „Veliku osmorku“ ili „Veliku desetku“. Kvalitet i konkurencija za Evropu je izuzetno velika. 

Najbolji strelac Premijer lige

Tokom prethodne tri decenije Premijer liga Engleske je iznedrila fantastične fudbalere koji su se upisali u istoriju engleskog fudbala i postali besmrtni i čiji će rekordi teško biti oboreni. Cilj svakog fudbalera, posebno napadača, jer da postiže golove, da poboljšava svoj učinak tokom sezona i da napreduje na listi strelaca Premijer lige.

Za sada na vrhu liste nalazi se jedno domaće ime. Legendarni engleski napadač Alan Širer tokom svoje karijere u Blekburnu i Njukaslu odigrao je 441 meč i postigao 260 golova. Alan Širer je trenutno najbolji strelac takmičenja od njenog nastanka.

Celu listu strelaca i sve o njoj možete pronaći u odvojenom tekstu.

Najviše utakmica u istoriji Premijer lige

Ko je igrač sa najviše utakmica u istoriji Premijer lige? Geret Beri, bivši fudbaler Aston Vile, Mančester Sitija, Evertona i Vest Bromvič Albona. Tokom svoje karijere od 1998. do 2020. godine bivši engleski reprezentativac odigrao je 653 utakmice u takmičenju i suvereno drži prvo mesto.

Među 10 igrača sa najviše utakmica nalazi se samo jedan aktivni fudbalera. To je Džejms Milner, sadašnji fudbaler Brajtona koji je odigrao 637 utakmica. Njegova karijera traje od 2002. godine.

Legendarni velški fudbaler i legenda Mančester Junajteda Rajan Gigs sa 632 utakmice nalazi se na trećem mestu iza Berija i Milnera.

Od nastanka Premijer lige samo 13 igrača je uspelo da upiše 500+ nastupa, a samo njih četvorica više od 600 utakmica. Četvrti igrač, pored Gereta Berija, Rajana Gigsa i Džejmsa Milnera, koji je odigrao više od 600 utakmica je Frenk Lamparda koji je od 1996. do 2015. godine upisao 609 nastupa igrajući za Vest Hem, Čelsi i Mančester Siti.

Lista igrača sa najviše utakmica u Premijer ligi:

1. Geret Beri – 653 utakmice
2. Džejms Milner – 637 utakmica
3. Rajan Gigs – 632 utakmice
4. Frenk Lampard – 609 utakmica
5. Dejvid Džejms – 572 utakmice
6. Geri Spid – 535 utakmica
7. Emil Heski – 516 utakmica
8. Mark Švarcer – 514 utakmica
9. Džejmi Karager – 508 utakmica
10. Fil Nevil – 505 utakmica

Premijer liga prvaci: Ko ima najviše titula? 

Tokom istorije najjači rang engleskog fudbala imao je 24 različita šampiona, ali ako govorimo samo o eri Premijer lige sedam različitih klubova osvajalo je najjači rang od 1992. godine.

Prvi šampion u istoriji Premijer lige bio je Mančester Junajted koji je osvojio titulu u debitantskoj sezoni takmičenja 1992/93. Tokom istorije Crveni đavoli postali su najtrofejniji klub osvojivši čak 13 titula po čemu su najtrofejniji klub u premijerligaškoj eri.

Posvetili smo ceo tekst osvajačima Premijer lige gde možete pronaći i listu svih šampiona u istoriji engleskog fudbala.

Uspesi u Evropi 

Premijer liga Engleske može se pohvaliti velikim uspesima u Evropi. Ova liga je s razlogom trenutno na prvom mestu UEFA rang liste, jer je poslednjih godina beležila odličen rezultate u evropskim takmičenjima.

Engleski klubovi su 15 puta bili šampioni Evrope. Ukupno šest različitih klubova je uspelo da se popne na krov Starog kontinenta: Liverpul, Čelsi, Mančester Junajted, Mančester Siti, Aston Vila i Notingem Forest. Jedino španski klubovi su uspešniji od engleskih sa četiri trofeja više.

U Ligi Evrope, nekadašnjem Kupu UEFA, engleski klubovi su deset puta podizali pehar namenjen osvajaču ovog takmičenja. Takođe, i u ovom takmičenju jedino su Španci uspešniji sa 14 trofeja.

Kada govorimo o nekadašnjem Kupu pobedniku kupova, Engleska ima osam trofeja u ovom takmičenju, po čemu je najuspešnija. U Ligi Konferencija u tri sezone engleski klubovi su osvojili jedan trofej.

Kada sve saberemo, Premijer liga  – Премијер лига (ćir.) se može pohvaliti sa 34 evropska trofeja, što je rezultat vredan svake pohvale.

Evropski trofeji engleskih klubova:

• Liga šampiona/Kup pobednika kupova – 15 trofeja
• Liga Evrope/Kup UEFA – 10 trofeja
• Kup pobednika kupova – 8 trofeja
• Liga Konferencija – 1 trofej 

EPL Fantazi: Najpopularnija igra na svetu  

Fantazi EPL je virtualna igra zasnovana na stvarnim performansama fudbalera. U ovoj igri, učesnici kreiraju svoj “fantazi” tim, birajući prave igrače iz različitih klubova Premijer lige, a uspeh njihovog tima zavisi od stvarnih performansi tih igrača na terenu tokom stvarnih utakmica. Na početku, svaki igrač dobija određeni budžet, obično 100 miliona funti, koji koristi za kupovinu igrača. Tim se sastoji od golmana, odbrambenih igrača, vezista i napadača, a važno je balansirati tim kako bi se pokrili svi aspekti igre. 

Svaka nedelja u Premijer ligi predstavlja “kolo” u Premijer liga fantasiju, a igrači svog tima sakupljaju bodove na osnovu njihovih performansi u stvarnim utakmicama – golovi, asistencije, sačuvane mreže (za golmane i odbrambene igrače), kao i bodovi za igrača utakmice i slično.

Fantazi igrači moraju pažljivo birati kapitena tima jer kapiten dobija dvostruke bodove. Takođe, postoji opcija “vice-kapitena”, čiji se bodovi udvostručuju ukoliko izabrani kapiten ne igra te nedelje. Tokom sezone, igračima su na raspolaganju ograničeni “transferi” za izmenu igrača u timu, što zahteva strategiju i predviđanje.

U našem vodiču za Fantazi Premijer lige možete se upoznati kako ova igra funkcioniše, a ukoliko ste igrač Fantazija, za vas smo spremili savete i predloge svake nedelje.

Vlasnici u Premijer ligi 

U Premijer ligi dominira inostrani kapital i veliki broj inostranih vlasnika. Zbog svog ogromnog bogatstva, premijerligaški klubovi su u stanju da troše basnoslovne sume novce na nove igrače i pojačanja. Neki vlasnici klubova iz Engleske vrede i više desetina, odnosno stotina milijardi.

Od 20 klubova učesnika samo tri ima domaće vlasnike. Ta tri kluba su:

• Totenhem Hotspur
• Brentford
• Brajton & Houv Albion

Preostalih 17 klubova ima inostrane vlasnike. Među njima najviše preovlađuju američki vlasnici. Čak 11 klubova ima većinske vlasnike iz Sjedinjenih Američkih Država. U pitanju su:

• Arsenal
• Aston Vila
• Bournemout
• Lids
• Čelsi
• Kristal Palas
• Fulam
• Liverpul
• Mančester Junajted
• Barnli
• Everton

Ostali klubovi imaju pretežno azijske vlasnike. Vulverhemptonom upravljaju Kinezi i Fosun grupa. Na čelu Notingema je grčki vlasnik Evangelos Marinakis, Sanderlend je u vlasništvu Francuza Kirila Luisa-Drejfusa, Njukasl Junajted je u vlasništvu Kraljevske porodice iz Saudijske Arabije, dok Mančester Sitijem upravlja kapital iz Ujedinjenih Arapskih Emirata, dok Vest Hem ima vlasnike iz Češke i Engleske.

Premijer liga 25/26: Šta nam donosi nova sezona?

Nova sezona u Premijer ligi biće 34. od kada je takmičenje postalo prepoznatljivo po tom imenu, odnosno ukupno 127. sezona od kada je osnovana Fudbalska liga.

Novina je da lopte više neće proizvoditi Najk, već puma, i da će ovo biti prva puna sezona sa poluatomatskim ofsajdom.

Sezona će sadržati 33 nedelje.

Liverpul je aktuelni šampion i brani titulu, dok će Englesku u Evropi predstavljati još Arsenal, Čelsi, Mančester Siti, Totenhem i Njukasl u Ligi šampiona, Kristal Palas i Aston Vila u Ligi Evrope i Notingem Forest u Ligi Koferencija.

Iz lige su ispali Ipsvič Taun, Lester Siti i Sautempton, dok su u ligu ušli Lids Junajted (posle dve sezone odsustva), Sanderlend (posle osam godina) i Barnli (posle samo jedne sezone).